MİRYAKEFALON  SAVAŞI

Sonradan fethedilen bir toprağın, Türk halkı tarafından "yurt" olarak algılanması

İki ordu arasında yapılan Malazgirt Savaşını (1071) kazanan Türklerin Anadolu’ya fırtına gibi girdiklerini ve 1078 yılında İznik’e ulaşarak burasını kendilerine başkent yaptıklarını biliyoruz. Ancak güçlü Haçlı Seferleri ile buradan Batı Anadolu’nun doğusuna sürüldüler. Ama, Haçlılara karşı yaptıkları cansiperane mücadelelerin sonunda Anadolu’da kalmayı başardılar. Haçlılar Kudüs’ü almalarından sonra Anadolu’yu düşünmediler. Bizanslılar da denetimsiz Haçlı kalabalıklarının fenalıklarından korkarak onlardan yeniden yardım isteyemediler. Ayrıca Anadolu’yu geçmek zorunda kalan Haçlı orduları çok fazla zayiat vermişlerdi. Bu kayıplar, yeni Haçlı Seferlerinin komutanlarının güzergâhlarını değiştirmelerine yol açtı. Bütün bu sebepler birleşince, sonuç Türklerin lehine oldu.

Haçlıların yeniden Kudüs’e giderken Anadolu’yu daha az kullanmaları, Türklere zaman kazandırdı. Türkler bir süre sonra, II. Kılıç Aslan’ın akıllı politikalarının da etkisiyle tekrar toparlanmaya başladılar. Bu durumu gözleyen Bizans İmparatoru Manuel Komnenos, bazı Avrupalılardan da destek alarak yeniden güçlü bir ordu oluşturdu. Türklere sıkı bir darbe vurarak Anadolu’dan atmak gerektiğini düşündü. Uzun bir yürüyüşten sonra Karakuş Dağındaki bir geçittten geçerek, muhtemelen bugünkü Yalvaç-Kumdanlı civarına doğru hareket ettiler. Burada bölgedeki Türk halkının ellerine ne geçirdilerse Bizans ordusuna saldırdıklarını gördüler. Ellerinde bir şey olmayan yaşlıların ise, askerlerin atlarının ayaklarını tutmaya çalışarak onları düşürmeye uğraştıklarına şahit oldular. Bu olaylara o kadar hayret ettiler ki, Bizans İmparatorunun İngiltere kralına gönderdiği mektupta bundan bahsedildi. (Bu savaşın yapıldığı geçit tam olarak netleştirilememiştir. Babageçidi olması ihtimali kuvvetlidir.)

1176 yılının sonbaharında, o günkü adıyla Miryakefalon bölgesinde halkın yaptığı bu engellemeden hemen sonra, Gelendost tarafından gelen Kılıç Aslan’ın ordusu yetişti ve Bizanslıları geçidin çıkışında yendi. Eğer halk, Bizans askerlerini oyalamasaydı, belki de Türk ordusu Bizanslıları geçitte yakalayamayacaktı.

Bizanslıların yenilmelerinde önemli bir sebep de, ordularını geçide sokmalarıdır. Bazı komutanlarının itirazlarına rağmen Manuel ordusunu geçide soktu. Bizanslı komutan belki de halkın bu mücadelesini yanlış yorumladı. Türk ordusunun kendilerinden korktuğu için halkı öne sürdüğünü, ya da halkın kendi başına çaresiz kaldığını düşünmüş olabilir. Kendilerinden emin bir şekilde tereddüt etmeden geçide girdiler. Sebep ne olursa olsun, girdikleri geçitten çok büyük zayiatla çıktılar.

Sadece iki ordunun karşılaştığı Malazgirt Savaşı, Türklerin Anadolu’nun kapısının kilidini açtıkları bir savaştır. Bu olay ise,  Anadolu’nun tapusunu aldıkları bir savaş olmuştur. Bu savaşın en önemli tarafı, bölge halkının kendiliğinden savaşa katılmış olmasıdır. Bu katılım, halkın artık Anadolu’yu “yurt” olarak gördüklerini gösterir. Halkta oluşan bu anlayış, bu savaşı Malazgirt Savaşından daha önemli hale getirmektedir. Çünkü Türkler, Malazgirt’te yenilselerdi bile önemli değildi. Çünkü yüzleri Batıya dönüktü. Akın-akın Anadolu’ya geliyorlardı. Hatta 1071 öncesinde İç Ege Bölgesinin sınırına ulaşmışlardı. Dolayısıyla bir  süre sonra yeni bir ordu kurar ve Bizanslıları yine yenerlerdi.

Miryakefalon savaşından sonra Bizanslılar tekrar güçlü bir ordu oluşturamadılar. İstanbul’un fethine kadar Türklerle aralarında bu çapta bir savaş olmadı. Avrupalılar da zaten Bizans’ın yardımına gelecek durumda değillerdi. Diğer taraftan 1220 lerde Doğuda patlayan Moğol firtınası, Horasan’daki Türklerin Anadolu’ya göçlerini hızlandırdı. Bütün bu olayların sonucunda Anadolu’nun bir Türk yurdu olması perçinlenmiş oldu. Ancak ne zaman ki Türkler denizi geçerek Balkanlara çıktılar, Avrupa korkuya kapıldı. Bizans’a yardıma koştu. Ama geç kalmışlardı.

Savaştan sonra Türklerin geldiği tarafa Gelendost adı verildi. Bütün bölgeye Has Oğuz boyu yerleştirildi. Bu yörelerdeki Hıristiyan halk da tutunamayarak bölgeyi terketti. Hıristiyan halk belki de, savaşa destek veren bölgedeki Türk halkıyla aralarının düzelemeyeceğini düşündüler. Savaşın yapıldığı bu topraklar bir daha hiç düşman askeri ve işgal görmedi. Bu bölgede halen çok sayıda mezar, türbe ve yatır vardır.

Selçukluların yıkılışından sonra bölgede Hamitoğulları Beyliği kuruldu. Diğer kurulan Türk beyliklerinin çoğunluğu  güçlenen Osmanlı Devletine karşı savaşarak mücadele ettiler. Ama, bir tek bu beylik savaşmadan 80.000 altın karşılığında Osmanlı Türklerine katıldı (l374). Osmanlılar, savaşarak aldıkları Türk beyliklerinin halkının ileride kendilerine baş kaldırmalarından çekindiler. Onun için halkın bir kısmını başka bölgelere göndererek yerlerine yeni halk kitlelerini yerleştiriyorlardı. Hamitoğulları savaşmadığı için bu bölgede böyle bir uygulama yapılmadı. Böylece bölge halkı Has Oğuzlar olarak devam etti.

Anadolu, Kavimler göçünden sonra yerleşilerek yurt (vatan) yapılan ve günümüze kadar bu konumunu koruyan 1492 keşifleri öncesinin  ender topraklardandır.

İsmail Hakkı Küpçü